Direct naar tekst van: Wie beslist over de stad?

De 99 van Amsterdam website

Commons

Gezamenlijk beheerde voedseltuinen, een windmolen waarbij de winst naar bewoners gaat, stadsdorpen, broodfondsen, open source software … collectief initiatief en zelfbeheer groeit en bloeit. Ook in Amsterdam zijn de commons terug van weggeweest. Commons zijn een praktijk en beweging van onderop. Het is een sociaal systeem, min of meer los van markt of staat, waarbij een gemeenschap een hulpbron – denk aan water, energie, internet,– samen beheert. Als burgers in plaats van consumenten. Als buren in plaats van voorbijgangers. Daarvoor is een besef nodig dat we alle natuurlijke hulpbronnen niet kunnen ‘opeten’. De term commoning verwijst ook naar vaardigheden als samenwerking, zorgzaamheid en immateriële waarde.

Schapen en samenwerking

Commons bestaan al eeuwenlang. Voor de industriële revolutie leefden gemeenschappen op het platteland veel met hun vee en het land samen. Op een duurzame manier, want als de ene boer de grond uitputte, hadden anderen daar last van. Als iemand te veel schapen wilde slachten, werd hij teruggefloten, want de schapen waren ook nodig voor begrazing. In dit sociale systeem had iedereen een rol, samenwerking en wederkerigheid stonden centraal en democratie was vanzelfsprekend: het voortbestaan van de gemeenschap hing ervan af. Inmiddels leven we in een systeem dat een beroep doet op de ‘economische mens’ in plaats van op de ‘wederkerige mens’. Waarom zou je het land delen, als je het ook met winst kan verkopen? Waarom zou je de schapen niet allemaal nu slachten als dat kan? Het land werd ‘verkaveld’ en er ontstond een scheiding tussen mensen: zij die het land bezaten en zij die erop werkten. De oogst van het land diende niet langer alleen de gemeenschap, maar werd een ‘commoditeit’, een product dat kon worden verhandeld en verkocht. In de 21e eeuw gaat het niet alleen meer over akkers en kuddes schapen. Onze online publieke ruimte kan net zo goed worden verkaveld en verkocht, nu door ondernemers uit Sillicon Valley. En onze frisse lucht is net zo goed een gedeelde hulpbron die we met z’n allen moeten onderhouden.

Sociaal weefsel

De commons zijn van nature samenwerkend en democratisch. Collectief zelfbeheer en gezamenlijk zorg dragen voor culturele evenementen, energie, parken en informele zorg versterken het sociale weefsel in een buurt en zijn tegelijkertijd duurzaam. Commons die economische waarde toevoegen, zoals energiecoöperaties, zorgen dat deze waarde terugvloeit naar de gemeenschap, wijk of stad. Gezamenlijkheid, verantwoordelijkheid en directe democratie zijn leidraad in deze praktijk. In commons bouwen mensen relaties en gemeenschappen, voorbij het individualisme en naast overheid en markt. Lees ook Proeftuin Amsterdam: de coöperatieve economie en Commons in Amsterdam

Artikelen over Commons