Direct naar tekst van: Platformkapitalisme & hoe het anders kan

De 99 van Amsterdam website

Extractie

Extractie heeft alles te maken met de kop koffie die je koopt en waarvan het geld op de bankrekening van anonieme aandeelhouders ver weg terechtkomt.

Met grote investeerders die huizenblokken opkopen, de boel verbouwen en vervolgens een hoge huur opstrijken. Extractie haalt waarde uit de stad of een land, en in de huidige economische opvatting wordt dat beloond met hoge omzetten en winsten. Denk aan Uber met heel slechte contracten voor chauffeurs, aan belastingontwijking, aan hoge winsten door te hoge prijzen voor medicijnen en aan bonussen voor bankiers en bestuurders. Regels die het milieu beschermen en klimaatverandering tegengaan, die mensenrechten beschermen door bijvoorbeeld betaalbare huisvesting te bevorderen, worden in dit model beschouwd als marktverstorend.

Lokale waar

Er stroomt heel veel geld – waarde – Amsterdam uit, naar bedrijven die niks teruggeven aan de stad. In een alternatief model, vanuit een fundamenteel andere blik, staat de economie weer ten dienste van mens en milieu. Geld en waarde komen ten dienste komen van de stad, de wijk, de buurt. Zo hebben je boodschappen die je bij een lokale ondernemer haalt, een groter economisch rendement voor de stad dan spullen die je koopt bij een bedrijf dat winst wil maken voor aandeelhouders. In de municipalistische beweging wordt nagedacht over hoe je waarde en welvaart schept, en hoe je juist diegenen kan belonen die waarde creëren en aan een samenleving of stad toevoegen. Hoe winsten en waarde ten goede komen aan gemeenschappen en hun leefomgeving, wat de rol van de overheid is en wat nodig is om de economie te democratiseren.

Wat is waarde en hoe meet je dat?

Het bbp, het bruto binnenlands product, wordt gebruikt om de hoeveelheid welvaart van een land te meten. Robert Kennedy merkte ooit op ‘it measures everything, in short, except that which makes life worthwhile.’ Het bbp meet alleen economische activiteit en niet de kwaliteit van leven. Alle kosten en baten worden tegen elkaar afgewogen, onderwijsinvesteringen (kosten) drukken negatief of het bbp, terwijl groei van de fossiele industrie (met klimaatverwoesting tot gevolg) positief meetelt. Het zegt dus nauwelijks iets over duurzaamheid en milieu, of de relatie tussen economische activiteit en de uitputting van milieu en mens. Groei voor de rijke 1 procent is in het bbp een positief effect, ook al betekent dit dat levenstandaard voor de 99 procent van de mensheid achteruit gaat. Het bbp maakt geen onderscheid tussen zogeheten waardecreatie en waarde-extractie.

Winnaars en verliezers?

Als we waarde willen scheppen, moeten we nadenken over waar onze welvaart vandaan komt. Wie creëren welvaart, wie eigenen zich die welvaart toe en wie vernietigen het? Wie zijn de winnaars en wie verliezen juist? Wat is de definitie en de oorsprong van welvaart? In onze samenleving wordt overal een prijs opgeplakt. En als de prijs hoog is, zal de waarde wel hoog zijn. Maar: de bedrijfstakken waarin het meest wordt verdiend, voegen nauwelijks waarde toe aan de samenleving. En bedrijven die eigenlijk waarde onttrekken aan de samenleving en de stad, hebben zich decennialang kunnen voordoen als bedrijven die waarde creëren. Dit vraagt om herstel, om een ander, sociaal en solidair economisch model dat opbrengsten beter en eerlijker verdeelt. Een economie die niet alleen de prijs van goederen en diensten waardeert, maar ook de waarde meet van alle activiteiten die tot hogere welvaart bijdragen.

Artikelen over Extractie