Direct naar tekst van: Xavi Ferrer over de noodzaak van een gemeenschap

De 99 van Amsterdam website

Xavi Ferrer over de noodzaak van een gemeenschap

Alles wat je wilde weten over municipalisme en niet durfde te vragen is de opening op de eerste dag. ‘We leven niet in Europa. We leven in een wijk, in een buurt. De veranderingen die je daar begint, zijn het begin van grotere veranderingen’, aldus Xavi Ferrer, activist, betrokken bij Barcelona en Comú (BeC) en één van de organisatoren van de grote Fearless Cities-conferentie in 2017. Hij vertelt zijn ontwikkeling: hoe hij vanuit een anarchistische blik heel weinig moest hebben van politieke partijen en politici, en door zijn ervaringen nu het nut ziet van samenwerking op bestuursniveau. Hoe de pleinbezettingen op 15 mei 2011 tegen bezuinigingen en huisuitzettingen leidden tot een burgerbeweging die tot haar eigen verbazing de verkiezingen won. ‘En bij de laatste verkiezingen wonnen we weer, nu kunnen we weer vier jaar aan de bak.’

De gemeenschap opnieuw uitvinden

‘In het begin was het vooral praktisch om onze beweging Barcelona en Comú, die voortkwam uit protesten, lokaal te houden. Later is dat ideologischer geworden.’ Voordeel van het samengaan van de leden van verschillende groepen en partijen – de confluencia of samenvloeiing – is dat het one issue overstijgt, het verbindt vele losse campagnes en groeperingen aan elkaar en zorgt voor ideologische helderheid. Het gaat erom dat ze gezamenlijk proberen ‘het recht op de stad terug te veroveren, om basale diensten terug te veroveren, common goods.’ Tegelijkertijd ziet hij ook dat het spannend is in die sociale bewegingen. ‘Het kan niet altijd consensus zijn, conflict helpt een beweging ook groeien.’

Armoede, digitale kwetsbaarheid, datalekken en privacyschendingen, toenemende ongelijkheid tussen landen en ook in landen zelf, klimaat- en milieucrisis … Ferrer schetst de mondiale crises en de noden van de wereld. Maar een crisis biedt ook kansen. Zijn aanmoediging: ‘Iedereen wil de stad beter maken, of daaraan bijdragen. De oude manier om dat te doen is vanuit het individu … wat kan IK doen. Maar je hebt de gemeenschap, community, nodig, en die moet weer uitgevonden worden. Een communalist approach of politics. Veranderingen beginnen op lokaal niveau, in je stad, in je wijk, en die leiden weer tot grotere veranderingen.’

Politiek was altijd beperkt gehouden tot partijen en politici … als je daarmee breekt, verschuif je de macht.

Barrières

Hoe doe je dat dan in de praktijk, in een stad als Amsterdam? ‘Politiek was altijd beperkt gehouden tot partijen en politici … als je daarmee breekt, verschuif je de macht. Naar burgers, bewoners. Lokaal betekent dat er ruimte is voor radicale democratie: mensen die anders moeilijk kunnen deelnemen, kunnen dat nu wel.’ Het gaat om synergie zoeken, is Ferrers pleidooi. Hij vertelt over zijn stad, Barcelona. ‘Grote bedrijven die de toeristenindustrie vormen en de stad misbruiken om er aan te verdienen … vier jaar geleden was het nog onmogelijk om kritiek te leveren. Binnen de gemeente bestonden allerlei barrières tegen verandering, de media hadden een negatief politiek frame over maatregelen tegen toerisme. Dat begon te schuiven toen er buurtbijeenkomsten voor duurzaam toerisme werden opgericht, met acties tegen toerisme en felle kritiek op de overheid en de bedrijven. Dat verliep ook wel gespannen en niet altijd even soepel, maar nu is er wetgeving over vakantieverhuur. Die synergie maakte dat mogelijk. Hetzelfde zie je nu met voedsel en supermarkten. Bewoners laten zien dat er conflicten zijn, dat ze een andere stad willen, ze scheppen nieuwe narratieven.’

Amsterdam, Europese stad

Dat idee – burgers die de macht terugnemen – leeft ook in andere steden, in en buiten Europa. ‘De kunst nu is om de lokale strijd Europees en internationaal te verbinden, tussen steden. De beste strategie is een netwerk te smeden van organisaties die lokaal actief zijn.’ Dat geldt ook voor andere dwarsverbanden, zoals tussen witte academici en migranten.

Ferrer noemt krachtige projecten op lokaal niveau die meestal voortkomen uit sociale bewegingen. Een Amerikaans voorbeeld zijn de Sanctuary Cities die weigeren mee te werken aan het federale beleid om ongedocumenteerden op te pakken. In Grenoble nam het stadsbestuur het drinkwaterbeheer weer in handen, waarna andere Franse steden het voorbeeld volgden. In Vancouver kwamen 35.000 mensen in actie om af te dwingen dat de stad geschikter werd gemaakt voor voetgangers en wandelen, in plaats van autoverkeer. Madrid koos voor een Citizen Debt Audit, het doorlichten van de publieke schuld. Een groot deel van die schuld bleek te zijn ontstaan door corruptie. In 20 steden wereldwijd delen online participatory platforms opensourcesoftware met elkaar. Barcelona trainde 1.500 mensen in sociale economie om coöperaties te helpen oprichten. ‘We moeten samenwerken. Municipalisme is het gereedschap om de wereld te veranderen.’

Het Fearless Cities-netwerk groeit momenteel. En Ferrer ziet een belangrijke rol voor municipalistisch Amsterdam in Europa. ‘Er zijn niet veel plekken die het kruispunt tussen Noord- en Zuid-Europa kunnen vormen, en Amsterdam zou dat kunnen.’

 

Lees hier wat Ted Howard bespreekt, hier de woorden van David Harvey, en hier over de Amsterdamse workshops.
Lees hier meer over de internationale conferentie en de thema’s.
Lees hier over de achtergrond van beide conferenties.
Lees hier meer de K-buurt waar we te gast zijn.
Bekijk hier de fotogalerij Vier dagen, twee conferenties